Toshkentda bir kun
Koʻpchilik sayohatlar Toshkentdan boshlanadi, va qoʻlda bir boʻsh kun qoladi. Uni soatma-soat qanday oʻtkazish mumkin: toʻqqizda eski shahardan shomdagi choyxonagacha.
Deyarli har bir sayohat Toshkent orqali oʻtadi, va deyarli har bir sayohatchining bu yerda toʻldirishi kerak boʻlgan bir kuni bor: tungi parvozdan keyingi ertalab yoki gʻarbga ketadigan poyezd oldidagi kun. Shahar katta, zamonaviy va undan oʻtib ketish oson — koʻpchilik shunday qiladi ham. Lekin u bir kunga arziydi. Mana uni oʻtkazishning bir yoʻli, soatma-soat, shaxsiy gid va haydovchili avtomobil bilan.
Soat toʻqqiz: eski shahar
Eski shahardan boshlang — jazirama va sayyoh avtobuslari kelmasidan oldin. Hazrati Imom majmuasida madrasalar va masjidlar keng, tosh yotqizilgan maydonni oʻrab turadi, bir chetidagi kutubxonada esa dunyodagi eng qadimiy Qurʼon nusxalaridan biri saqlanadi: u pergamentga erta kufiy xatida bitilgan va xalifa Usmonga tegishli boʻlgan deyiladi. Uning yonida oʻn daqiqa — yetarli. Majmua ortidagi eski mahalla orqali piyoda chiqing: xom gʻishtdan qurilgan pastak uylar, tor koʻchalar ustiga tortilgan tok ishkomlari, tandiri allaqachon yoqilgan novvoyxona.
U yerdan Chorsu bozorigacha mashinada bir necha daqiqa. Asosiy zal katta koshinli gumbaz ostida, ichkarida esa savdo halqa-halqa joylashgan: oʻrtada qassoblar, ularning atrofida tuzlamalar va sut mahsulotlari, yuqoridagi aylanma galereyada esa ziravor rastalari — ochiq qoplarda zira, kashnich urugʻi va quritilgan zirk. Non tashqaridagi tandirlardan keladi, oʻrtasiga chekich bosilgan va hali issiq. Quruq meva rastalarida turshak, mayiz, yongʻoq va bodom kilolab sotiladi, va sotuvchilar avval tatib koʻrishingizni kutadi. Bozor yonida Koʻkaldosh madrasasi turibdi — oʻn oltinchi asr, bezaksiz gʻisht; uning hovlisi shovqindan keyin oʻtirish uchun yaxshi joy.
Tush: palov
Shahar palovni tushda yeydi. U erta tongdan beri qozonda pishib turadi, tushlik oqimi oʻtib ketgach esa qozonlar boʻshaydi. Teleminora yonidagi palov markazida u bir oʻtirishda bir necha yuz kishini toʻydiradigan keng qozonlarda pishiriladi, va navbat, bugʻ va uzun umumiy dasturxonlar — taomning bir qismi. Tinchroq muqobil — choyxona: u yerda palov past xontaxtaga pomidor-piyoz salati, bir choynak koʻk choy va bir dona non bilan keladi. Qaysi birini tanlamang, taom bir xil: guruch, qoʻy goʻshti, sariq sabzi, noʻxat, baʼzan bedana tuxumi.
Yozda tushlikdan keyin shahar sekinlashadi. Kunning eng issiq soatlarida koʻchalar tinch, aql-hushi joyida odam esa ichkarida oʻtiradi. Mahalliy odatga ergashing: mehmonxonada dam yoki soyali hovlida choy, kunning ikkinchi yarmi esa jazirama pasaygach boshlanadi. Bahor va kuzda kutishga hojat yoʻq.
Soat uch: yer ostida
Toshkent metrosi 1977-yilda ochilgan — Markaziy Osiyoda birinchi — va uning bekatlari oddiy platforma emas, jamoat zallari sifatida qurilgan: marmar pol, sopol pannolar, bronza va qandillar. 2018-yilgacha bu yerda suratga olish taqiqlangan edi, va bekatlar mamlakat tashqarisida endigina tanila boshlagan. Bitta chipta sizni ularning eng yaxshilari orasida olib yuradi. Kosmonavtlar — toʻq koʻk zal, devorlariga kosmonavtlarning portretlari sopol medalyonlarda oʻrnatilgan. Alisher Navoiy — oq ustunlar ustidagi naqshinkor gumbazlar qatori. Yana qaysilarida chiqishga arzishini gidingiz biladi.
Markaz yaqinida yer yuziga chiqing — Amaliy sanʼat muzeyi uchun. U yigirmanchi asr boshida xonalarini shahar ustalariga ganch oʻymakorligi, naqshli shift va koshin bilan bezattirgan rus diplomatining uyida joylashgan, va birinchi eksponat — uyning oʻzi. Ikkinchisi — kolleksiya: soʻzana kashtasi, Rishton va Gʻijduvon sopoli, yogʻoch oʻymakorligi, zargarlik buyumlari va abr ipak. Bu yerdagi bir soat viloyatlarda nimalarga duch kelishingizni va yaxshi soʻzanani oddiyrogʻidan qanday ajratishni oʻrgatadi.
Soat olti: markaz
Oqshom — markazniki. Amir Temur maydoni — kechqurun markaz yigʻiladigan joy: maysazorlar, favvoralar, oʻrtada ot ustidagi sohibqiron, chetlarida esa chinorlar. Soat oltida u oilalar, talabalar va toʻy fotograflari bilan toʻladi. Bir necha qadam narida Navoiy teatri — urushdan keyingi yillarda, qisman yapon harbiy asirlari qoʻli bilan qurib bitkazilgan; ularning hissasini devordagi lavha eslatib turadi. Ichkaridagi oltita zalning har birini ustalar mamlakatning turli viloyatlari uslubida bezagan, kuzdan yoz boshigacha esa haftasiga bir necha oqshom opera yoki balet qoʻyiladi. Chiptalar Yevropa mezonlari bilan oʻlchaganda arzon.
Kechki ovqat — yana choyxona yoki tok ishkomi ostidagi hovlili restoran: choʻgʻda pishgan kabob, manti, salatlar va endigina tandirdan chiqqan non. Yana bitta binoni koʻrmoqchi boʻlganlar uchun — Anhor kanali boʻyidagi Minor masjidi: shom tushganda u chiroqlarda yonadi va namozlar orasida tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. Uning oq marmari ertalabki gʻishtga sira oʻxshamaydi, undan keyin suv boʻylab sayr esa kunni yakunlashning yaxshi usuli.
Sayohatning burilish nuqtasi
Toshkent — sayohat buriladigan joy. Bu uzoq parvozdan keyingi birinchi tun — shoshilmay yurilgan kun va erta kechki ovqat vaqt farqiga eng yaxshi davo boʻlgan payt. Bu Samarqandga poyezd oldidagi oqshom — yuklar yigʻilgan, teatrga esa vaqt bor. Bu uyga parvoz oldidagi soʻnggi kechki ovqat — chamadonga Chorsudagi ertalabdan qolgan quruq meva va yongʻoqlar allaqachon joylangan. Tartib — taklif, soatlar — taxminiy. Sayohat maslahatchingiz shu yerda yashaydi. Necha soatingiz borligini va ular poyezddan oldinmi yoki parvozdan keyinmi ekanini ayting — kun shunga qarab bichiladi.
