Togʻlar va vodiylar

Toshkent Gʻarbiy Tyan-Shan etagida turadi va oʻzgarish tez keladi. Bir yarim soat ichida yoʻl bogʻlarni ortda qoldirib, Chorvoq toʻgʻoni yonidan koʻtariladi va feruza sir rangidagi koʻlga chiqadi; uning tepasida yilning koʻp qismida qor yotadi. Chimyon va Beldersoy — shu koʻl qirgʻogʻidan koʻtariladigan ikki vodiy. Qishda butun shahar bu yerga changʻi uchgani keladi. Apreldan qor oʻrnini yovvoyi lolalar va oʻt-oʻlan egallaydi, Beldersoydagi osma yoʻl esa piyoda yuruvchilarni tizma tomon olib chiqadi — choʻqqilar orasida bir kun va kechki ovqatga poytaxtga qaytish. Oktabr rang olib keladi: soylar boʻylab zarang, terak va yongʻoq sargʻayib qizaradi. Bu mamlakatdagi eng oson togʻ kuni va eng yaxshilaridan biri.

Nurota togʻlari — butunlay boshqa togʻ. Tizma Qizilqum bilan Zarafshon vodiysi orasida sharqdan gʻarbga choʻzilgan, Samarqanddan bir necha soatlik yoʻl, uning shimoliy soylarida esa bir asrda qiyofasini deyarli oʻzgartirmagan qishloqlar joylashgan: yongʻoq va tut daraxtlari orasida tosh devorli uylar, soydan ariqlar orqali olib kelingan suv, tandirdan chiqqan non. Sentob va Hayot kabi qishloqlarda oilalar piyoda yuruvchilar uchun xona tutadi va bu yerda bir kun aynan shuni anglatadi: mahalliy gid bilan dovon oshib qoʻshni qishloqqa oʻtish, kimningdir hovlisida tushlik va daraxtlar ostidagi soʻrida kechki payt. Tizmadan shimolga, choʻl osha Aydarkoʻlgacha koʻrinadi. Tizma Severtsov arxari — yovvoyi togʻ qoʻyi uchun qoʻriqxona deb eʼlon qilingan; uni koʻrishdan koʻra u haqda eshitishingiz ehtimoli koʻproq.

Chimyon va Chorvoqning alohida sahifasi bor, toʻrt kunlik «Toshkent va togʻlar» sayohatimizda esa ularga bir tun ajratilgan. Chimyon — har qanday yoʻnalishning boshida yoki oxirida Toshkentdan bir kun yoki bir tun, bir hafta shahar koʻrgandan keyin ayniqsa oʻrinli; Fargʻona vodiysiga yoʻl xuddi shu togʻlarni Qamchiq dovoni orqali kesib oʻtadi, shuning uchun togʻdagi tongni oʻsha sayohatga ham kiritish mumkin. Eʼlon qilingan yoʻnalishlarimizning birortasi Nurota togʻlariga koʻtarilmaydi; sayohat maslahatchingizdan bu togʻlarni qoʻshishni soʻrang. Nurota qishloqlari choʻl bilan tabiiy qoʻshni: togʻda bir oila bagʻrida bir tun, koʻl boʻyidagi oʻtovda bir tun, ikki chekkada esa Buxoro yoki Samarqand. Bahor va kuz — piyoda yurish fasli. Yoz — Chorvoq suvi va yongʻoq soyasi uchun. Sayohat maslahatchingizga qancha yurishni yoqtirishingizni ayting, kunlar sizning qadamingizga qarab oʻlchanadi.