Hunarmand ustaxonalari

Oʻzbek hunarmandchiligi nomi bilan sotiladigan narsalarning deyarli barchasi hanuz qoʻlda, avlodlar davomida bir ish bilan shugʻullanib kelayotgan oilalar tomonidan yasaladi, va koʻpincha sotiladigan joydan ancha uzoqda. Rishtonning koʻk va feruza sopoli Fargʻona vodiysidagi hovli ustaxonalarida tugʻiladi: loy mahalliy, sir esa ishqordan — choʻl oʻsimligining kulidan — tayyorlanadi. Margʻilon abr ipagi toʻqilishidan oldin ip-ip boʻyaladi, naqshning xira chegaralari shundan. Qoʻqon yogʻoch oʻymakorlarini, Buxoro zardoʻz va miniatyurachilarini saqlab qolgan; ular ishlari savdo gumbazlari ostida sotiladigan oʻsha koʻchalarda ishlaydi. Buxoro va Nurota atrofidagi qishloqlarda soʻzana hanuz avvalo sep uchun, keyingina xaridor uchun tikiladi.

Biz bilan ustaxonaga tashrif — namoyish emas. Kulollar charx boshida oʻtirgan, dastgohlar ishlab turgan paytda kelishni kelishamiz va buyumning bir necha bosqichini koʻrish uchun yetarli vaqt qolamiz: shakl berish va naqsh solish, tandani bogʻlash va toʻqish, miniatyura chizish va baxmalga zar ip yotqizish. Margʻilondagi ishlab turgan fabrika — koʻrgazma zali emas, shovqin va rang joyi; tayyor toʻpni koʻrishdan oldin ipak qayerdan kelishini koʻrasiz. Ustadan toʻgʻridan-toʻgʻri sotib olish mumkin, olmaslik ham mumkin.

Shaxsiy gidingiz faqat tilni tarjima qilmaydi. U qaysi oilalarga borishni, nima soʻrashni va qaysi naqshlar maʼno tashishini biladi: anor va qoʻchqor shoxi, bodom va qush. Bitta ustaxonada shoshilmay oʻtkazilgan tong qisqa toʻxtashlar bilan oʻtgan kundan koʻproq narsa beradi, shuning uchun kunlarni oʻtirib, choy ichib, kuzatishga vaqt qoladigan qilib tuzamiz. Hunarmandchilik — Fargʻona vodiysini Buxoro bilan bogʻlaydigan ip, uning atrofida qurilgan sayohat mamlakatni ichkaridan koʻradi.