Shahrisabz

Shahrisabz — Amir Temur tugʻilgan va, oʻz soʻzlariga koʻra, dafn etilishni istagan shahar. U Samarqand janubida, Zarafshon tizmasi ortidagi Qashqadaryo vodiysida joylashgan: oʻzi shuhrat keltirgan poytaxtdan pastroq, yashilroq va tinchroq. Nomi «yashil shahar» degan maʼnoni anglatadi, bahorda yoʻl boʻyidagi bogʻlar va teraklar buni soʻzsiz tushuntirib beradi. Sayohatchilarning koʻpchiligi bu yerga Samarqanddan bir kunga keladi. Bu yaxshi kun.

Oqsaroy Amir Temur qurgan eng ulkan bino edi, undan faqat kirish qismi qolgan: gʻisht va koshindan tiklangan, koʻk, oq va tilla rang mozaika bilan qoplangan ikki ustun ochiq maysazorda bir-biridan uzoqda turibdi. Ular orasidagi masofa — bir vaqtlar ular hoshiyalagan darvozaning kengligi. Bu yerdan Dorut Tilovat majmuasigacha bir necha daqiqa piyoda yoʻl: Ulugʻbek qurdirgan Koʻk Gumbaz masjidi va Temurning piri maqbarasi shu yerda. Undan nariroqda Dorus Saodat — bu yerda, oʻgʻli Jahongir maqbarasidan bir necha qadam narida, Temur oʻzi uchun tayyorlatgan yer osti daxmasi joylashgan.

Yoʻlning oʻzi ham bu yerga kelish sabablaridan biri. Samarqanddan yoʻl Taxtaqoracha dovoniga koʻtariladi, uning narigi tomonida pastda vodiy ochiladi; har tomonga bir tong vaqti ketadi, yoʻl boʻyidagi doʻkonlar va manzara uchun toʻxtab oʻtiladi. Shaxsiy gidingiz siz bilan eski shahar boʻylab yuradi, kun esa Koʻk Gumbaz soyasida oʻtirib, hech narsa qilmaslikka ham vaqt qoladigan qilib tuzilgan. «Oʻzbekiston boʻylab katta sayohat»da Shahrisabz — Samarqanddan bir kunlik safar; sayohat maslahatchingizdan uni Samarqand orqali oʻtadigan istalgan yoʻnalishga qoʻshishni soʻrang.